Piłka ręczna

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy piłki ręcznej rozgrywanej w hali. Zobacz też: plażowa piłka ręczna.Rzut karny z 7 metrówPiłka ręczna (potocznie pol. szczypiorniak, ang. handball) — zespołowa dyscyplina sportu (gra drużynowa), uprawiana na całym świecie – zarówno przez kobiety, jak i przez mężczyzn – w której biorą udział dwie ekipy po 7 zawodników każda. Celem gry jest wrzucenie – wyłącznie za pomocą rąk – piłki do bramki przeciwnika. Piłka może być rzucana, popychana, łapana, uderzana i zatrzymywana. Zawodnicy, oprócz bramkarzy, nie mają prawa zrobić więcej niż 3 kroki z piłką w rękach, co wymusza bieg z kozłowaniem i liczne podania. Bramkarz wychodząc z pola bramkowego, staje się zwykłym zawodnikiem i obowiązują go wtedy takie same prawa jak pozostałych zawodników.

Spis treści

  • 1 Historia
  • 2 Ogólne zasady gry
  • 3 Kategorie wiekowe rozgrywek
  • 4 Systemy rozgrywek i zawodów
  • 5 Kadra narodowa
  • 6 Polskie kluby piłki ręcznej
    • 6.1 Polskie kluby piłki ręcznej mężczyzn
    • 6.2 Polskie kluby piłki ręcznej kobiet
  • 7 Przypisy
  • 8 Zobacz też
  • 9 Linki zewnętrzne
//

Historia

Zawodniczka rzuca piłkę do bramkiŹródeł piłki ręcznej należy szukać w dalekiej przeszłości. Gry takie jak: urania w starożytnej Grecji, herpastum w starożytnym Rzymie czy fangballspiel w średniowiecznych Niemczech, były zbliżone do współczesnej piłki ręcznej. Są także świadectwa istnienia zbliżonych gier w średniowieczu: we Francji oraz pośród grenlandzkich Inuitów. W XIX wieku, istniały również podobne gry: haandbold w Danii, hazena w Czechach i na Słowacji, gandbol na Ukrainie, torball w Niemczech i lokalne wersje w Irlandii i Urugwaju.Współczesna piłka ręczna uformowała się pod koniec XIX wieku w północnej Europie, głównie w Danii, Niemczech, Norwegii i Szwecji. Duńczyk Holger Nielsen spisał pierwsze zasady i reguły nowoczesnej piłki ręcznej (håndbold) w 1898 roku (opublikował je w roku 1906) – m.in. 3 sekundy na przetrzymanie piłki czy zakaz biegania z piłką. Kolejny zbiór zasad gry został opublikowany 29 października 1917 roku przez Maxa Heisera. W jego założeniu miała to być gra dla kobiet, bardziej dla nich przyjazna niż nowo powstała wówczas "męska" piłka nożna. Datę tę przyjmuje się za narodziny piłki ręcznej. W roku 1919 zasady gry zostały rozwinięte przez Carla Schelenza, który wprowadził przepisy uatrakcyjniające tę dyscyplinę dla mężczyzn. Pierwszy mecz międzypaństwowy rozegrano 13 września 1925 roku w Halle: Niemcy – Austria 6:3. Podczas igrzysk olimpijskich w Amsterdamie w 1928 roku, powstała pierwsza Międzynarodowa Federacja Amatorskiej Piłki Ręcznej (IAHF). Pierwsze mistrzostwa świata drużyn męskich 7- (tzw. wersja duńska) i 11-osobowych (tzw. wersja niemiecka) rozegrano w 1938 roku w Niemczech. W obu kategoriach zwyciężyli gospodarze. Mistrzostwa świata kobiet rozgrywane są natomiast od 1957 roku.Przez kilkanaście lat obie formy piłki ręcznej istniały obok siebie, jednak gra z udziałem 11 zawodników stopniowo zanikała, a wersja rozgrywana przez 7 graczy stawała się coraz bardziej popularna. Podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936 roku, na życzenie Adolfa Hitlera, przeprowadzono po raz pierwszy i jedyny zawody piłki ręcznej na stadionie otwartym. Rozgrywane one były na zewnątrz, na boisku o wymiarach 90-100 x 55-65 metrów, ta odmiana piłki ręcznej nosiła nazwę Feldhandball. Ostatni mecz reprezentacji Niemiec zgromadził 100 tys. widzów, co jest do dzisiaj rekordem frekwencji na meczu piłki ręcznej. Ostatnie mistrzostwa w Feldhandballu odbyły się w roku 1976.Mecz Polska-Islandia – Letnie Igrzyska Olimpijskie 2008W Polsce sport w wersji niemieckiej (11-osobowej) zaczął być uprawiany w 1917 w Szczypiornie (obecnej dzielnicy Kalisza) przez internowanych polskich żołnierzy Legionów Polskich, stąd pochodzi nazwa szczypiorniak (nazwa ta jest rzadziej stosowana do obecnej, wersji 7-osobowej – inne zasady gry, boisko itp.). Wersja najbardziej rozpowszechniona mówi, że legioniści nauczyli się grać od niemieckich wartowników – ale nie ma na nią dowodów we wspomnieniach, można za to przeczytać, że "leguny wykombinowali nową grę". Piłka ręczna pojawiła się na przełomie XIX i XX w. w Niemczech i w Danii. Możliwe jest, że któryś z legionistów podpatrzył ją właśnie tam. We wspomnieniach pojawia się nazwisko majora Grzmota-Skotnickiego, który miał zainicjować grę w Szczypiornie, ale też kaprala Antoniego Jarząbka. Gra rozpowszechniła się potem wśród żołnierzy Batalionu Pogranicznego, którzy w 1918 r. zdobyli koszary w Szczypiornie i tam stacjonowali[1]. Za rok narodzin piłki ręcznej w Polsce uznaje się rok 1918. Reprezentantem polskiej piłki ręcznej jest od 1928 roku Związek Piłki Ręcznej w Polsce.W 1946 roku powołano International Handball Federation (IHF), która kieruje obecnie rozwojem dyscypliny. Piłka ręczna (7-osobowa) powróciła do programu podczas Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 roku, kobiety startują na igrzyskach olimpijskich od 1976 roku.Wg danych IHF z grudnia 2006 roku, zrzesza ona 159 federacji krajowych reprezentujących 1 130 000 zespołów i 31 milionów graczy, trenerów, działaczy sportowych i sędziów.

Ogólne zasady gry

Boisko do piłki ręcznejW grze biorą udział dwie drużyny po 15 zawodników (7 na boisku i 8 rezerwowych). Zawodnicy występują na pozycjach:
  • bramkarz
  • obrotowy (koło)
  • rozgrywający: lewe pół, prawe pół, środek (przed kołowym)
  • skrzydłowi: lewe skrzydło, prawe skrzydło
Celem gry jest zdobycie większej liczby bramek niż drużyna przeciwna. Gol jest zdobyty, gdy piłka przekroczy linię bramkową całym obwodem i znajdzie się wewnątrz bramki. Mecz dzieli się na dwie połowy po 30 minut z 10-minutową przerwą. Piłka może być rzucana, popychana, łapana, uderzana, zatrzymywana. Zawodnicy mogą dotykać piłki wszystkimi częściami ciała oprócz podudzia i stóp. Jeżeli zawodnik nie kozłuje piłki, może ją trzymać jedynie 3 sekundy. Tylko bramkarz znajdujący się w polu bramkowym (w obrębie linii 6 metrów) jest zwolniony z przestrzegania tych zasad. Mecz rozpoczyna drużyna, która wygrała piłkę po rzucie monetą. Zawodnik tej drużyny wykonuje podanie do partnera z zespołu, trzymając jedną stopę na linii środkowej boiska do chwili, gdy piłka opuści jego dłonie. Gracze podczas początku i wznowienia gry muszą przebywać na swoich połowach boiska. Gracz będący w posiadaniu piłki może ją podać, kozłować lub trzymać nie dłużej niż 3 sekundy. Nie może również wykonać więcej niż trzech kroków trzymając piłkę. Po zdobyciu bramki przez jedną z drużyn, zespół który ją stracił wznawia grę rzutem ze środka boiska. Gdy zawodnik jednej z drużyn wykonuje rzut do bramki, musi uważać by nie przekroczyć linii znajdującej się 6 metrów od bramki. Gdy jednak ją przekroczy jest rzut wolny dla drużyny przeciwnej. W wypadku gdy obrońca znajdzie się we własnym polu bramkowym w czasie obrony, sędziowie dyktują rzut karny. Jest on wykonywany z odległości 7 metrów od bramki. Zawodnik wykonujący rzut karny znajduje się sam na sam z bramkarzem.
  • Piłka składa się z gumowej dętki pokrytej zszytymi kawałkami skóry lub tworzywa syntetycznego, które nie mogą być błyszczące i śliskie. Obwód piłki używanej przez mężczyzn: od 58 do 60 cm, waga: od 425 do 475 g. Natomiast u kobiet obwód wynosi od 54 do 56 cm, waga od 325 do 400 g.
  • Ubiór zawodników musi być jednolity dla wszystkich członków zespołu (nie dotyczy to bramkarzy); strój składa się ze spodenek i koszulek, opatrzonych numerami; numery na plecach powinny mieć przynajmniej 20 cm, a z przodu przynajmniej 10 cm; nie wolno używać kasków ani masek ochronnych, zakazane jest także noszenie biżuterii i okularów w twardych oprawkach oraz innych przedmiotów mogących narażać graczy na niebezpieczeństwo.
  • Boisko ma wymiary 40 na 20 metrów; dłuższy bok zwany jest linią boczną, a krótszy linią końcową; część linii końcowej znajdująca się między słupkami bramki nosi nazwę linii bramkowej; wzdłuż jednej z linii bocznych, po 4,5 metra po obu stronach linii środkowej wyznaczona jest linia zmian; na boisku wyznaczone są dwa pola bramkowe ograniczone ćwierćokręgami o promieniu 6 metrów, ze środkiem w punktach ustawienia słupków bramki, oraz linią równoległą do linii końcowej umiejscowionej w odległości 6 metrów. W polu bramkowym drużyny może przebywać tylko jej bramkarz; bramka ma 2 metry wysokości i 3 szerokości.
  • Sędziowie to dwóch boiskowych, którzy nadzorują przebieg gry i rozstrzygają wszystkie spory oraz stolikowi: techniczny zegarowy, punktowy i sekretarz komisji sędziowskiej.
Information icon.svg Zobacz też: 2 minuty kary.

Kategorie wiekowe rozgrywek

Podstaw piłki ręcznej dzieci mogą zacząć się uczyć już w pierwszej lub drugiej klasie szkoły podstawowej. W rozgrywkach międzyszkolnych oraz rozgrywkach organizowanych przez Okręgowe Związki Piłki Ręcznej mogą już brać udział dzieci z III i IV klasy szkoły podstawowej. Kategoria wiekowa wyznacza górny limit wieku zawodnika. W kategoriach:
  • „młodzika młodszego” mogą brać udział zawodnicy, którzy mieli do 12 lat w momencie rozpoczęcia rozgrywek (V klasa szkoły podstawowej)
  • „młodzik” to kategoria wiekowa dla zawodników do 14. roku życia (I lub II klasa gimnazjum)
  • „junior młodszy” to zawodnicy do 17. roku życia (I klasa szkoły średniej)
  • „junior starszy” do 19 lat (III klasa szkoły średniej).
Po ukończeniu wieku juniora starszego zawodnicy stają się seniorami, gdzie nie obowiązują już ograniczenia wiekowe.

Systemy rozgrywek i zawodów

W Polsce rozgrywki w kategoriach młodzieżowych prowadzone są w pierwszej fazie przez Okręgowe Związki Piłki Ręcznej, następnie dwie najlepsze drużyny z lig wojewódzkich grają na szczeblu centralnym pod egidą Związku Piłki Ręcznej w Polsce (ZPRP). Zmagania seniorskie odbywają się pod nadzorem ZPRP.
  • Młodzicy młodsi to najczęściej zawodnicy V i VI klasy szkoły podstawowej, tutaj rozgrywki wojewódzkie prowadzone są na zasadzie grupowej, zespoły grają najczęściej w 4-zespołowych grupach i 2 najlepsze przechodzą dalej i tak aż do finału, gdzie wyłoniony zostaje mistrz województwa. W tej kategorii wiekowej mistrzowie województw nie walczą już dalej, jednak V-klasiści mogą walczyć o tytuł Mistrza Polski w corocznym turnieju w Ciechanowie, natomiast VI-klasiści zmagają się na jednym z najstarszych młodzieżowych turniejów w Polsce, na Mistrzostwach Polski klas VI w Kępnie.
  • Młodzicy, tutaj rozgrywki na szczeblu wojewódzkim prowadzone są w sposób podobny do poprzedniej kategorii lub rozgrywana jest normalna liga systemem mecz i rewanż, każdy z każdym i dwie najlepsze ekipy awansują do ćwierćfinału Mistrzostw Polski. Na tym etapie zespoły podzielone zostają na 8 grup po 4 zespoły, gdzie każdy gra z każdym i dwie najlepsze ekipy awansują do półfinału Mistrzostw Polski. Tutaj podobnie 4 grupy po 4 zespoły i po dwie najlepsze awansują do turnieju finałowego. Impreza ta odbywa się w jednym mieście, gdzie 8 zespołów dzieli się na dwie grupy dwie najlepsze ekipy z każdej grupy grają systemem 1A-2B i 2A-1B zwycięzcy potyczek grają o złoto, a przegrani o brąz. Zwycięski zespół zdobywa złote medale i tytuł Mistrza Polski Młodzików.
  • Juniorzy młodsi. Na szczeblu wojewódzkim rozgrywana jest liga każdy z każdym, mecz i rewanż, na szczeblu centralnym rzecz ma się tak samo jak w młodzikach, przy czym turniej finałowy rozgrywany jest w ramach Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży i zwycięzca oprócz tytułu Mistrza Polski otrzymuje złoty medal Olimpiady Młodzieży.
  • Juniorzy starsi. Na szczeblu wojewódzkim system ten sam co w juniorach młodszych, a na szczeblu centralnym ten sam co w młodzikach. Do tej pory w kategorii chłopców tylko Wiśle Płock rocznik 1988 udało się zdobyć tym samym składem osobowym wszystkie trzy tytuły mistrzowskie(Zabrze 2003 mł., Puławy 2005 j. mł., Wolsztyn 2007 j. st.). Bliskie tego celu były również dwie ekipy: Wybrzeże Gdańsk rocznik 1982 (złoto w młodzikach i juniorach starszych oraz srebro w juniorach młodszych) oraz MMTS Kwidzyn rocznik 1983 (złoto w młodzikach i juniorach młodszych i brąz w juniorach starszych).
  • Rozgrywki seniorskie kobiet. W sezonie 2005/2006 w ogólnopolskich rozgrywkach bierze udział 45 zespołów. Współzawodnictwo odbywa się na trzech szczeblach: 4 grupy II ligi (łącznie 21 zespołów), I liga (12 ekip) i ekstraklasa gdzie o tytuł Mistrza Polski walczy 12 zespołów. Zwycięzca ma prawo występów w kwalifikacjach do Ligi Mistrzyń, a 4 następne ekipy w europejskich pucharach. Aktualnym Mistrzem Polski jest SPR Safo ICom Lublin.
  • Rozgrywki seniorskie mężczyzn. Najniższą klasą rozgrywkową jest aktualnie III liga. II Liga posiada 4 grupy, natomiast na zapleczu ekstraklasy w I lidze bój toczy 25 zespołów w dwóch grupach podzielonych na północny zachód (12 ekip) i południowy wschód (13).
Natomiast w krajowej elicie występuje 12 drużyn. Zwycięzca ekstraklasy ma prawo udziału w kwalifikacjach do Ligi Mistrzów, a 3 następne zespoły grają w europejskich pucharach.

Kadra narodowa

Reprezentacja Polski w piłce ręcznej mężczyzn podczas meczu z reprezentacją Argentyny w trakcie turnieju eliminacyjnego do Igrzysk Olimpijskich w Pekinie – Wrocław 2008Information icon.svg Osobny artykuł: Reprezentacja Polski w piłce ręcznej mężczyzn.Information icon.svg Osobny artykuł: Reprezentacja Polski w piłce ręcznej kobiet.Szkolenie na szczeblu centralnym zaczyna się już od wieku młodzika, ale w związku z faktem, iż imprezy rangi Mistrzostw Europy i Świata organizowane są dopiero dla starszych kategorii wiekowych w Polsce, zarówno u kobiet jak i mężczyzn mamy trzy kadry narodowe: Under 19 (kadra juniorska), Under 21 (młodzieżówka) i kadra seniorska.

Polskie kluby piłki ręcznej

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Polskie kluby piłki ręcznej.Reprezentacja Polski w piłce ręcznej mężczyzn podczas meczu z reprezentacją Argentyny w trakcie turnieju eliminacyjnego do Igrzysk Olimpijskich w Pekinie – Wrocław 2008

Polskie kluby piłki ręcznej mężczyzn

Stan na sezon 2009/10Ekstraklasa:
  • Vive Targi Kielce
  • AZS AWFiS Gdańsk
  • SPR Chrobry Głogów
  • MMTS Kwidzyn
  • NMC Powen Zabrze
  • MKS Zagłębie Lubin
  • OKPR Traveland Olsztyn
  • Wisła Płock
  • Azoty Puławy
  • MKS Piotrkowianin Piotrków Trybunalski
  • Nielba Wągrowiec
  • Śląsk Wrocław
I liga:GR. A:
  • AZS AWF Gorzów Wielkopolski
  • SMS Gdańsk
  • MKS Jurand Ciechanów
  • Sokół Kościerzyna
  • Grunwald Poznań
  • MKS Sambor Tczew
  • AZS UW Warszawa
  • AZS AWF Warszawa
  • KS Energetyk Gryfino
  • Nielba Wągrowiec
  • Wolsztyniak Wolsztyn
  • KPR Ostrovia Ostrów Wielkopolski
  • Miedź Legnica
I liga: GR. B:
  • AZS AWF Biała Podlaska
  • MTS Chrzanów
  • Żagiew Dzierżoniów
  • AZS Katowice
  • Vive II Kielce
  • Gwardia Opole
  • AZS Politechnika Radomska
  • SPR Wisła Sandomierz
  • MOSiR Zabrze
  • Stalprodukt BKS Bochnia
  • GKS Olimpia Piekary Śląskie
II liga
  • KU AZS UKW Bydgoszcz
  • KPR Szczypiorno Kalisz
  • HAND MED. Płock
  • AZS UMCS Lublin
  • WISŁA PŁOCK SA II
  • KKS WŁÓKNIARZ Konstantynów
  • KS Warszawianka
  • KSZO Ostrowiec Świętokrzyski
  • MOKS SŁONECZNY STOK Białystok
  • MMKS TRÓJKA Ostrołęka
  • MUKS CZARNI Regimin
  • MUKS Piaski Legionowo
  • UKS VICTORIA Tomaszów Maz.
  • AZS ANILANA Łódź
  • UKS WILANOWIA Warszawa
  • AZS Politechnika Warszawska
  • AZS Politechnika Gdańsk
  • MKS Grudziądz
  • MKS PADWA Zamość
  • SPR Pomezania Malbork
  • SPR PABiKS Pabianice
  • MKS Arot Astromal Leszno
  • Viret Zawiercie
  • Czuwaj POSiR Przemyśl
  • KSPR GWARDIA Koszalin
  • MKS Pogoń Oleśnica
  • MKS Tęcza Kościan
III liga
  • MOSiR Przeworsk
  • KS Korab OSiR Staszów
  • PMOS Busko-Zdrój
  • SPR BRW Stal II Mielec
  • MKS PADWA Zamość
  • UKS Juvenia Rzeszów
  • UKS Gryf Radomyśl Wielki
  • KU AZS UKW II Bydgoszcz
  • Alfa 99 Strzelno
  • LKS Kęsowo
  • Borowiak Czersk
  • Korona Koronowo
  • Lubienianka Lubień Kujawski
  • Start Konin
  • Olimp Jeżewo
  • AZS UMK Toruń
  • Cuiavia Inowrocław

Polskie kluby piłki ręcznej kobiet

Ekstraklasa:
  • AZS AWFiS Gdańsk
  • Łączpol Gdynia
  • AZS AWF Warszawa
  • MKS Jelenia Góra
  • Politechnika Koszalin
  • MKS Piotrcovia Piotrków Trybunalski
  • Ruch Chorzów
  • SPR Asseco BS
  • Start Elbląg
  • MKS Zagłębie Lubin
  • Zgoda Ruda Śląska
  • Słupia Słupsk
  • KSS Kielce
  • SPR Olkusz
I liga, grupa A:
  • KS AZS AWF Wrocław
  • KS Carlos-Astol II Jelenia Góra
  • KS Pogoń Handball Szczecin
  • MTS Kwidzyn
  • SKF KPR Sparta Oborniki Wlkp.
  • MKS Sambor Tczew
  • KS AZS AWF Poznań
  • KS AZS AWF II Warszawa
I liga, grupa B:
  • NLO SMS ZPRP Gliwice
  • KS AZS AWF Kraków
  • MTS Żory
  • AZS UMCS Lublin
  • KS Sośnica Gliwice
  • KPR Ruch II Chorzów
  • MSK Beskid Nowy Sącz
  • KS 7 Jarosław
II liga:
  • MTS Żory
  • KPR II Ruch Chorzów
  • AZS Kusy II Kraków
  • KS Otmęt Krapkowice
  • Tomex KS Kraków
  • LZS TOR Dobrzeń Wielki
  • UKS OLIMPIA
  • KS Gościbia Sułkowice
Stub sekcji Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

  1. ↑ "Leguny wykombinowali grę"

Zobacz też

Commons in image icon.svg  Wikimedia Commons ma zbiór multimediów związanych z tematem:Piłka ręcznaWikicytatyZobacz w Wikicytatach kolekcję cytatówPiłka ręczna
  • Plażowa piłka ręczna
  • Liga Mistrzów piłkarzy ręcznych
  • mistrzostwa Europy w piłce ręcznej kobiet
  • mistrzostwa Europy w piłce ręcznej mężczyzn
  • mistrzostwa świata w piłce ręcznej
  • mistrzostwa Polski w piłce ręcznej mężczyzn
  • mistrzostwa Polski w piłce ręcznej kobiet
  • reprezentacja Polski w piłce ręcznej kobiet
  • reprezentacja Polski w piłce ręcznej mężczyzn
  • Związek Piłki Ręcznej w Polsce
  • Klej do piłki ręcznej

Linki zewnętrzne

  • Oficjalna strona Związku Piłki Ręcznej w Polsce
  • Międzynarodowa Federacja Piłki Ręcznej
  • Przepisy gry w Piłkę Ręczną (plik PDF)
  • Polski Wortal Piłki Ręcznej
p • d • eMistrzostwa świata w piłce ręcznejMężczyźniNiemcy 1938 • Szwecja 1954 • NRD 1958 • RFN 1961 • Czechosłowacja 1964 • Szwecja 1967 • Francja 1970 • NRD 1974 • Dania 1978 • RFN 1982 • Szwajcaria 1986 • Czechosłowacja 1990 • Szwecja 1993 • Islandia 1995 • Japonia 1997 • Egipt 1999 • Francja 2001 • Portugalia 2003 • Tunezja 2005 • Niemcy 2007 • Chorwacja 2009 • Szwecja 2011Handball pictogram.svgKobietyJugosławia 1957 • Rumunia 1962 • RFN 1965 • Holandia 1971 • Jugosławia 1973 • ZSRR 1975 • Czechosłowacja 1978 • Węgry 1982 • Holandia 1986 • Korea Południowa 1990 • Norwegia 1993 • Austria/Węgry 1995 • Niemcy 1997 • Norwegia/Dania 1999 • Włochy 2001 • Chorwacja 2003 • Rosja 2005 • Francja 2007 • Chiny 2009Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Pi%C5%82ka_r%C4%99czna”